2025/4 Artificiële intelligentie

De ‘geheimvolle God’ is een thema dat de nadruk legt op het onbegrijpelijke van God. In het spreken over God, geven we ons rekenschap van wat we weten, maar meer nog van het ondoorgrondelijke geheim dat God in feite is. In het openingsartikel van dit nummer geeft Herwi Rikhof weer, aan de hand van Thomas van Aquino, wat we over God kunnen zeggen. Kees van Vliet actualiseert het spreken over God in een reflectie over hoe we over God kunnen spreken in een samenleving die niet meer in God gelooft. Alfred Driessen maakt het onderwerp als het ware tot een drieluik met een bijdrage over de betekenis van God als de drie-ene.

God heeft zichzelf als drie-ene God geopenbaard. Toch wil dat niet zeggen dat daarmee alle vragen beantwoord zijn. Sterker nog, ook in de H. Schrift vinden we als een belangrijk thema dat Jezus ook verbergt wie Hij werkelijk is. Gearard Ó Floinn bespreekt dit zogenoemde ‘Messiasgeheim’ tegen de achtergrond van een exegetische opvatting.

Met een bijdrage van Stan van Ommen wordt het spreken over God concreet toegepast en wel met een reflectie op het belang van de verkondiging van God en zijn evangelie.

De bijdrage van Benoît Donnet over het biechtgeheim, benadert de geheimvolle God langs een andere weg. De zonden van wie rouwmoedig vergeving zoekt, worden opgenomen in het geheim dat God zelf is. Zo betoogt Donnet dat het noodzakelijk is dat de zondenvergeving gepaard gaat met het biechtgeheim.

Tot besluit van dit nummer volgt de bijdrage van Lieve Uyttenhove, die de mysticus Jan van Ruusbroeck tot onderwerp koos om het spreken over God in de mystieke traditie te verduidelijken.

Met dit rijke nummer wordt het mysterie van God niet opgelost en het geheimvolle aan God niet verminderd. Tegelijkertijd blijkt juist in het aanvaarden en doorgronden van God als mysterie hoe Zijn grootheid ook ons mens-zijn verrijkt en een Godsontmoeting mogelijk maakt.

Namens de redactie,

Dr. Lambert Hendriks

Zeker vanuit katholiek perspectief is men nooit te beroerd om een gelegenheid tot feestvieren aan te grijpen. In dit heilig jaar 2025, het jubileumjaar van de hoop zoals paus Franciscus z.g. dat nog had uitgeroepen, vindt tevens het laatste jubileumjaar plaats van een driejarig vieren van de heilige !omas van Aquino.

In 2023 was het 700 jaar gleden dat hij werd heiligverklaard, in 2024 werd zijn 750e sterfdag gevierd en in 2025 wordt zijn 800e geboortedag gevierd. Bij deze gelegenheid is de schedel van Thomas van Aquino vanuit Toulouse over de heel de wereld gereisd en werd deze onlangs ook vereerd in Nederland en België. Lezingen en studies markeerden dit bezoek van de Aquinaat aan de Lage Landen en een aantal daarvan zijn ook in dit nummer opgenomen.

Toch begint dit nummer met een bijdrage van de internationale redactie, als Andreas Speer een degelijke inleiding geeft op de betekenis van het denken van Thomas van Aquino. De opbouw van het nummer geeft vervolgens aandacht aan enkele aspecten van Thomas’ theologie. Detlef Rohling gaat in op de schepping, Lambert Hendriks zal de hoop bij Thomas schilderen als de brug naar het eeuwig leven, terwijl Andrea Robiglio enkele aspecten weergeeft van deze eschatologische bestemming van de mens, vooral in de context van de verrijzenis van het lichaam. Harm Goris gaat in op een heel ander aspect van Thomas’ theologie, namelijk de situatie van de mens voordat deze tot de erfzonde kwam. Deze speculatieve gedachten hebben invloed op het christelijke denken over seksualiteit, zoals de auteur laat zien.

Meer hedendaagse consequenties van de leer van Sint-Thomas vinden we bij de bijdrage van Jörgen Vijgen, die laat zien hoe Thomas aankeek tegen het niet aanvaarden van het geloof. Hier wordt vervolgens de verbinding gemaakt met vormen van ongeloof in onze huidige tijd. In een laatste bijdrage gaat Anton ten Klooster in op de kerkelijke visie op de doodstraf. Hij legt de middeleeuwse visie van Thomas naast de huidige ontwikkelingen in de kerkelijke leer.

Terwijl al deze bijdragen slechts enkele aspecten belichten van Thomas’ denken, is tegelijkertijd duidelijk hoezeer Thomas’ leer veel tijdloze aspecten kent. Nog steeds is hij een heldere gids in de beschouwingen over God en de wereld. “Goed heb je over Mij geschreven, Thomas”, zei God volgens de overlevering in een visioen aan Thomas. Overigens nadat deze zelf inmiddels zozeer met God verenigd leefde, dat al zijn geschriften hem in het licht daarvan “als stro” voorkwamen.

Moge dit nummer bijdragen aan een beter begrip van zijn manier van denken. En moge de aandacht voor Thomas van Aquino deze uitwerking hebben: dat we beter in zijn staat zijn als mensen onze roeping waar te maken om met ons leven hier en nu, uiteindelijk bij God thuis te komen.

Namens de redactie,

Dr. Lambert Hendriks

Hoofdredacteur

Deze nieuwe jaargang van Communio begint met een nummer over het gedoopt zijn. Deze aflevering markeert een serie van eerste nummers, die in de komende jaren telkens een van de sacramenten zullen behandelen.

Heel bewust gaat het in dit nummer over de gedoopte staat van de christen en niet om de technische aspecten van het doopsel.

We beginnen met een artikel van Ton Meijers, die helaas afscheid heeft genomen van onze redactie. Hij schrijft over de betekenis van de christelijke initiatie. Dit onderwerp wordt overigens op een organisatie manier verder beschreven door Bart Willemen die het thema van het catechumenaat oppakt. Zijn overwegingen bij de Vlaamse situatie zijn zeker voor alle lezers zeer lezenswaardig.

Uit de internationale redactie brengen we dit keer een artikel van José Granados, die schrijft over de correlatie tussen het doopsel en de Kerk. Dit aspect komt ook terug in de overwegingen van Guido Kessels, die aan de hand van verschillende Justinus en de Brief aan Diognetes ingaat op wat het betekent om gedoopt te zijn. Broeder Johan te Velde beschrijft in een belangwekkende bijdrage de betekenis van de zalving bij het doopsel, die hij verbindt met de inhoud van het gedoopt zijn.

In een laatste bijdrage overweegt Augustinus Aerssens wat het doopsel wil zeggen voor de hoop van de christen. In dit heilig jaar is dat een geslaagde afsluitende overweging voor dit nummer over het doopsel.

Overigens heeft ook Ignace Verhack de redactie verlaten. We zijn zowel hem als Ton zeer veel dank verschuldigd voor hun enthousiaste en bevlogen inbreng in de vergaderingen. Ze hebben zeer veel jaren het tijdschrift mede bepaald. We wensen hun veel zegen toe, nu ze een stapje terugzetten en het wat rustiger aan gaan doen.

Namens de redactie,

Dr. Lambert Hendriks

Hoofdredacteur