Ter inleiding en als leeswijzer
In deze aflevering is het thema Israël aan de orde. Dat roept hoog gespannen verwachtingen op en verlangt een veel omvattende aanpak. Aan deze verwachtingen kan een enkele aflevering op geen enkele wijze voldoen. Een paar invalshoeken kunnen aan bod komen en dan nog zeer ten dele, in de hoop dat honger naar meer en naar verdieping er door gevoed moge worden Het is een thema, als het al niet hét thema is, dat alle geschriften van de evangelisten en ook van Paulus in de vroegste Kerk ten diepste tekent.

Ruud Gouw beschrijft de verhouding tussen christenen en joden aan de hand van de Romeinenbrief, vooral de hiertoe relevante hoofdstukken negen tot en met elf. Afgebroken, maar niet afgeschreven zo wordt in het beeld van de olijfbomen door Paulus betoogd, dat de eigen takken van die boom afgebroken kunnen zijn maar daarmee deze niet hun status verliezen. Afgebroken betekent niet afgeschreven: zij blijven de eigen takken van de boom. Er is aan de boom altijd plaats voor hen. Als het heil de heidenen heeft bereikt zal het ook Israël bereiken. Israël brengt als godsdienstige gemeenschap het meest de eigen identiteit in de joodse liturgie en gebeden tot uiting.

Gerard Rouwhorst, wetenschapper in het vak liturgie concludeert in zijn bijdrage over de christelijke liturgie en het joodse volk naast andere interessante gevolgtrekkingen: “Het feit dat God het verbond met de joden nooit heeft opgezegd, impliceert voor de christenen dat zij de waarde van joodse liturgische tradities die zich na de opkomst van het christendom hebben ontwikkeld dienen te erkennen. De bestudering van de joodse liturgie mag zich daarom niet beperken tot vóór-christelijke joodse tradities of tot de reconstructie daarvan”. Tijdens en na het Tweede Vaticaanse Concilie zijn de betrekkingen tot het jodendom en de joodse religie, vooral door het decreet “Nostra Aetate” belangrijk gewijzigd. De onlangs afgetreden president van Romeinse instantie voor de betrekking tot het joden, kardinaal Walter Kasper maakt de balans, die positief uit valt, op, maar laat zien dat er nog veel te doen valt en de inspanningen en resultaten die onder de vorige alsmede onder huidige paus tot stand kwamen, verder gevoerd moeten worden.

In een aflevering over Israël kan geen bijdrage ontbreken over de joodse identiteit in onze samenleving en het al of niet gerechtvaardigde en juiste beeld van het jodendom. Frank Bosman beschrijft de kijk op het jodendom binnen de filmproducties van Hollywood. De bestudering van de grote Hollywood films in heden en verleden laat een beeld zien van de wijze waarop in het (overwegend christelijke) West-Europa en Noord- Amerika gedacht wordt over ‘de’ joden en jodendom, en over de verhouding tussen jodendom en christendom. Bosman gaat verder in op de amerikaanse animated sitecom South Park. Animated sitecoms zijn feitelijk tekenfilmseries voor volwassenen. Hij situeert in bovengenoemde South Park een positie van joden en jodendom binnen de discussie tussen assimilatie en segregeren, tussen succesvolle integratie en het opgeven van de eigen identiteit als prijs daarvoor en laat een joodse identiteit die authentiek is, in de zin van continuïteit en onvervreembaarheid.

Wat verder van het thema verwijderd, maar er toch mee verbonden blijft, is de aandacht voor het verstaan van de met Israël gemeenschappelijke tekst van de Oude Testament. Daarbij staat de nauwkeurigheid van de vertaling alsmede het begrip en uitleg van de tekst voorop. Wim Beuken, emeritus hoogleraar van Leuven, gaat nader in op het in een vorige aflevering verschenen artikel van de hand van Nelly Stienstra over de verschillende psalmvertaling in het Nederlands vooral met betrekking tot die gebruikt wordt in het officiële Getijdenboek, Gebeden voor elke dag. In tegenstelling tot het pleidooi van de eerdere bijdrage en waardering voor hier gebruikte vertaling laat hij aan de hand van voorbeelden de tekorten van deze vertaling naar voren komen en laat zijn voorkeur zien voor een nog altijd gewenste, meer tekstgetrouwe vertaling van het boek der Psalmen ten dienste van de liturgie in de volkstaal.

Zo geeft ook Ron van Hout een reactie op de spraakmakende inaugurele rede van Ellen van Wolde, waarbij deze laatste het begin van Genesis vertaalde met: “in het begin scheidde God hemel en aarde”. Van Hout plaatst een aantal opmerkingen bij deze vertaling en concludeert: “Dat Hij schept uit het niets, staat er niet uitdrukkelijk, maar dat God op uitzonderlijke wijze schept, vrij en soeverein, kunnen we wel uit de tekst afleiden en wordt uitgedrukt met bārā’”. Buiten het thema van deze aflevering valt de aandacht voor de bekeerde en bekende Engelsman John Henry Newman. die door paus Benedictus XVI onlangs tijdens diens reis naar de Engelse en Schotse Kerk in Birmingham zalig werd verklaard. Ian Ker, schrijver van vele artikelen en studies over het leven, de persoon en het werk van John Henry Newman markeert de betekenis van zijn bekering tot de katholieke Kerk in de negentiende eeuw en de blijvende actualiteit hiervan voor de huidige tijd.

Een jaarabonnement op Communio kost € 29,00. Studenten betalen € 17,50. Een los nummer kost € 6,00 exclusief verzendingskosten. Bestellen kan via Communio, Dendermondsesteenweg 306 B in 9070 Destelbergen of voor Nederland: Communio, Postbus 1321 NL in 5200 BJ ’s-Hertogenbosch, e-mail: info@communio.be / info@communio.nl of via de website: www.communio.be / www.communio.nl. 

Meer uit deze jaargang: