Ter inleiding van een nieuwe jaargang en een eerste aflevering
Een nieuwe jaargang van Communio begint met de onderhavige eerste aflevering, gewijd aan het thema: Hemelvaart en Pinksteren als het einde van het begin en het begin van het einde dat eens zal komen. Dit thema staat in continuïteit met de andere eerste afleveringen van de afgelopen jaargangen die achtereenvolgens de “geheimen van het Licht” van de Rozenkrans behandelden: het teken van Kana (2006), verkondiging van het Rijk Gods (2007), de Gedaanteverandering (2008), de intocht van de Heer in Jerusalem (2009) en de nacht waarin Hij werd overgeleverd de H.Eucharistie instelde en het Pasen van de Heer vierde (2010).

In deze lijn staat nu ook de eerste aflevering van de nieuwe jaargang aangaande de tijd na Pasen: Hemelvaart en Pinksteren, van de verhoogde Heer en de Kerk uitgerust met de H.Geest van boven, ter verkondiging van Gods grote daden over heel de wereld. Ook in deze nieuwe jaargang gaan we voort met de samenwerking met de andere (14) edities, met wie een patroon van gemeenschappelijke thema’s in de jaarlijkse bijeenkomsten wordt vastgesteld. Dat betekent dat de tweede en zesde aflevering van jaargang 2011 is gewijd, resp: aan het thema van werk en creativiteit, en aan dat van democratie. De vijfde aflevering gaat voort op de internationaal begonnen reeks “credo ecclesiam en zal gaan over de eerste van de “notae ecclesiae” en wel “ecclesia apostolica”. De overige afleveringen (nrs. 3 en 4) zullen als een dubbelnummer verschenen en dit jaar gewijd zijn aan het thema: “Vaticanum II, balans van een uitwerking” en samengesteld worden met verschillende bijdragen door voornamelijk auteurs van het eigen taalgebied.

De inhoudsopgave van deze eerste aflevering met het thema van Hemelvaart en Pinksteren begint met bijdragen van twee exegeten. Ruud Gouw en Bart Koet. De eerste auteur gaat in op het verband tussen de hemelvaar aan het einde van het Lucas evangelie en die aan het begin van Handelingen. De eerste hemelvaart in het evangelie heeft een christologisch en doxologisch karakter, terwijl die in de Handelingen een meer ecclesiologisch en eschatologische insteek heeft. De tweede exegeet laat zien, hoe Jezus optreedt als een leraar die zijn leerlingen aanzet tot verder gaan in zijn Geest. Jezus heeft zijn leerlingen geleerd om zelf het verband te leggen tussen de Schriften van Israël en de actualisatie daarvan in zijn leven en leren. In Handelingen zullen zij die weg verder moeten inslaan en op hun beurt de boodschap van het rijk van God gestalte moeten geven.

Een aanvulling hierop hebben we bijdragen van Gerard Rouwhorst en Ivica Ragus. De eerste duidt het feest van Hemelvaart en wijst op de dubbele thematiek van het feest. Dit moet enerzijds in samenhang met en in het verlengde van het paasfeest worden gesitueerd en zo is Hemelvaart de bezegeling van de overwinning op de macht van de dood. Anderzijds staat Hemelvaart ook in het teken van het afscheid van de Heer en van het wachten op de komst van de Heilige Geest. Dit artikel wil laten zien dat deze dubbele gelaagdheid zijn oorspong vindt in de ontstaansgeschiedenis van het feest. Ivica Ragus, lid van de sloveense redactie, benadert Hemelvaart en Pinksteren vanuit de orthodoxe iconografie. Door naar de Pinkstericonen te kijken en ervoor te bidden, worden wij ontvankelijk voor de werking van de heilige Geest, en ontmoet de mens een liefde van godswege, waarin zijn ziel rust.

De laatste, zes bijdragen thematiseren meer het gebeuren van Pinksteren en de tijd van de Kerk. Robert Vorholt, exegeet in Bochum (D) analyseert het verhaal van Pinksteren bij Lukas. Vanuit het Oude Testament, waarin God zijn volk bijeenbrengt laat hij zien hoe Lukas deze lijn christologisch en ecclesiologisch omduidt. Harry Quadvlieg schetst enkele lijnen van een theologie van Pinksteren, die duidelijk maken dat Pinksteren niet zozeer een nieuw begin met de heilige Geest en de geboorte van de Kerk betekent, maar de voltooiing van het paasmysterie. Pinksteren is Pasen: de verrezen Heer leeft in de kracht van de heilige Geest in zijn Kerk, in zijn lichaam. Jan-Heiner Tück, hoogleraar systematische theologie in Wenen en lid van de Duitse redactie, gaat op deze aanwezigheid door en plaatst enige kanttekeningen bij de pneumatische tegenwoordigheid van Christus in de Eucharistie als de aanwezigheid van de Afwezige.

De volgende twee bijdragen benaderen het thema meer van de sacramententheologie en de pastoraal theologie van het doopsel en vormsel Eric Luijten, docent in de sacramentenheologie, thematiseert de “bijzondere kracht van de heilige Geest” en werkt het eigene van het vormsel uit in vergelijking met het doopsel. Waar in de doopcatechese de nadruk zou moeten liggen op het kindschap van God, het begin van het leven in de Geest, zou de nadruk in de vormselcatechese moeten liggen op de vraag wat het betekent om christen, d.i. gezalfde te zijn. Het sacrament van het vormsel rust toe om het leven te leven in navolging van de Gezalfde, Christus. Joris Schröder, emeritus vicaris-generaal van het bisdom Den Bosch en als zodanig talloze malen als vormheer het sacrament van het vormsel toegediend hebbend, bespreekt enige elementen voor een preek bij het vormsel onder de titel: de Geest van God werkt vandaag. De laatste bijdrage gaat dieper in op de nieuwe evangelisatie. “De evangelisatie is de grootste en opwindendste uitdaging die de kerk vanaf haar oorsprong geroepen is onder ogen te zien” (VS 106). Het is haar “grootste en heiligste taak” (AG 29), zoals in belangrijke kerkelijke documenten staat. Everard De Jong, hulpbisschop van het bisdom Roermond, beschrijft de maatschappelijke en theologische achtergronden van de oprichting van de pauselijke raad voor de nieuwe evangelisatie door paus Benedictus XVI. Het gaat met name in op de bijbelse achtergrond van de missie van de Kerk in het algemeen en het belang van de werking van de H. Geest in de nieuwe evangelisatie in het bijzonder.

Een jaarabonnement op Communio kost € 29,00. Studenten betalen € 17,50. Een los nummer kost € 6,00 exclusief verzendingskosten. Bestellen kan via Communio, p.a. Bernhard Pothastraat 37, 6464 HD Kerkrade, e-mail: info@communio.be / info@communio.nl of via de website: www.communio.be / www.communio.nl. 

Meer uit deze jaargang: