De eerste aflevering van jaargang 2009 past in een thematische reeks over de geheimen van het Licht van de rozenkrans. In deze aflevering wordt het geheim van Palmzondag, Jezus houdt intocht in Jeruzalem, of wat algemener geformuleerd: Jezus gaat op naar het Jeruzalem van Pasen, naar voren gebracht. Dit geschiedt in een vijftal soms wat langere bijdragen vanuit de verschillende invalshoeken.

Allereerst een bijdrage van Jo Hermans, waarin de liturgie van Palmzondag zoals aangegeven in het altaarmissaal behandeld wordt vanuit de verschillende liturgische richtlijnen en spiritueel-theologische gezichtspunten. Het geheel is mede bedoeld voor een liturgische praktijk door al deze liturgische elementen en rituelen op aanschouwelijke wijze de intocht van de viering van Palmzondag te laten meemaken als voorteken en herdenking van Christus’ triomf en heerlijkheid met Pasen.

Vanuit een historisch-theologisch perspectief laat Jörgen Vijgen aan de hand van het commentaar van Thomas van Aquino licht schijnen op dit geheim van het leven van Jezus Voor Thomas is Jezus’ intrede in Jeruzalem en de tempel zowel een manifestatie van Diens heerlijkheid, die weerstand oproept en zo Zijn lijden voorbereidt, als ook een dringende oproep onze belijdenis van Zijn heerlijkheid steeds gepaard te laten gaan met de gelijkaardige zuiverheid en gehoorzaamheid waarin Hij zichzelf aan Zijn Vader aanbiedt. Veeleer dan te proberen één, ‘correcte’ betekenis te identificeren, leidt Thomas, vooral met behulp van de Schrift zelf en van kerkvaders, binnen in de onuitputtelijkheid van Gods mysteries.

Een volgende bijdrage geeft een exegetische beschouwing over de intocht in Jeruzalem en het binnengaan in het heiligdom van de Tempel, waarvan voorspeld wordt dat deze tempel zal worden afgebroken en “in drie dagen weer opgebouwd”. Knut Backhaus beschrijft hoe Jezus zijn thuis vindt in het heilige, “het huis van Zijn Vader”, maar dit niet het sacrale uitsluit, maar insluit. In het Nieuwe Testament bewerkt het heilige in de drievoudige betekenis naar Hegel (negative, positive, supereminenter) een verheffing van het sacrale van liturgie en tempel. De desacraliserende en moraliserende uitleg van het Christendom door de Verlichting mag dan wel veel van het laatste deel van de achttiende eeuw verraden, over het geloofsleven van de eerste christenen zegt het echter niets. De weg van het eerste christendom tot het heilige is dichter, dramatischer en kleurrijker dan zulke moraliserende en spiritualiserende duidingen a la Kant voor waar aannemen.

Een iconografische benadering van het Kruisgeheim wordt gegeven door Hans Geybels en Rob Tas. Aan de hand van vele voorbeelden komt in het verloop van de geschiedenis, die in het westen anders verloopt dan in het Oosten, naar voren dat in het Westen men sinds de twintigste eeuw meer en meer teruggekeerd is naar de abstracte en de symboolgeladen religieuze kunst. Men kan concluderen, dat de breuk tussen kunst en religie, tussen kunst en liturgie in de meeste gevallen niet gelijmd is. Die eenheid – die voor de icoon nog wel steeds paradigmatisch is – is verbroken.

Vanuit een godsdienstwetenschappelijk perspectief wordt het thema wat breder en uitvoeriger aangegaan door Valeer Neckebrouck De godsdienst-anthropologische studies van René Girard, die de uniciteit van de christelijke godsdienst wetenschappelijk bewezen meent door de unieke nadruk die er gelegd wordt op de rol van het slachtoffer, worden hier ruim en zorgvuldig nagegaan. Het is een bijdrage die op een verrassende wijze het geheim openbaart van Jezus’ opgang naar Jeruzalem en een indringende benadering geeft van het mysterie van de lijdende God. De indrukwekkende hypothese van Girard wordt hier naar voren gebracht zonder dat alle objecties die vanuit de wetenschap er tegenin gebracht worden vanwege plaatsgebrek besproken kunnen worden. Er zij na deze inleiding op dit thema van de eerste aflevering hier nog toegevoegd, dat de tweede aflevering er een zal zijn zonder een specifiek centraal thema, maar in een rijke verzameling van bijdragen over verschillende relevante onderwerpen zal bestaan.

Het jaarlijkse dubbelnummer van Communio zal dit jaar niet op het einde als de vijfde en zesde aflevering verschijnen, maar als het derde en vierde nummer van deze jaargang en gewijd zijn aan 450 jaar katholiek, kerkelijk leven in de Nederlanden naar aanleiding van de jubilea van verschillende Vlaamse en Nederlandse bisdommen in dit jaar. Een jaarabonnement op Communio kost 26 euro. Studenten betalen 17,50 euro. Een los nummer kost 6 euro exclusief verzendingskosten. Bestellen kan via Communio, Dendermondsesteenweg 306 B in 9070 Destelbergen of voor Nederland: Communio, Postbus 1321 NL in 5200 BJ ’s-Hertogenbosch, e-mail: info@communio.be / info@communio.nl of via de website: www.communio.be / www.communio.nl. 

Meer uit deze jaargang: