Een kleine leeswijzer
De tweede aflevering van de huidige jaargang van Communio is voor de helft gewijd aan het thema “arbeid en creativiteit” en voor de rest aan bijdragen die niet thematisch zijn, maar vanuit verschillende invalshoeken terreinen bestrijken die van het begin af aan behoren tot het brede aandachtsgebied van ons tijdschrift: geloof, cultuur en ethiek in de huidige belevingswereld en samenleving.

Herman De Dijn geeft een beschrijving en waardering van arbeid, vrije tijd en zin vanuit de traditionele visie, gevolgd door een analyse van arbeid in de moderne en laatmoderne tijd. De leegte die velen thans ervaren in arbeid en vrijetijdsbeleving doet hen zoeken naar vormen van werken en vrije tijd “die verenigbaar zijn met een roeping, naar een echte spiritualiteit die engagement, trouw en overstijgen van zichzelf vraagt”. Philip Weijers onderzoekt de factor arbeid in de sociale leer van de katholieke Kerk en ziet hierin een uitdaging tegenover de tendens “de vrijheid van het individu, zijn ontplooiing en zijn waardigheid ondergeschikt” te maken “aan de belangen van enkelen in plaats van de gemeenschap als geheel”. Theo Salemink gaat hierop verder door in zijn bijdrage over markt en primaat van de arbeid juist in een tijd waarin er geen alternatief lijkt te zijn voor het kapitaal.

Vanuit de geschiedenis van het sociale denken van de Kerken worden een aantal aanwijzingen gegeven voor de huidige maatschappelijke impasse over de plaats van geld en macht. Eric Sengers onderstreept de vorige overdenkingen met een historische beschouwing over de priestersocioloog Aengenent (later bisschop van Haarlem) en zijn opvattingen over arbeid. Hij vat de relevantie van Aengenent voor de huidige periode als volgt samen: “We kunnen van zijn tijd, waarin het wilde kapitalisme juist ingeperkt werd, leren hoe we ons moeten opstellen tegen de sociaaleconomische vraagstukken van onze tijd.”

De volgende bijdrage richt de aandacht op een ander onderdeel van de moraal en ethiek. Jos Welie, hoogleraar medische ethiek aan een Amerikaanse katholieke universiteit, recenseert het pas uitgekomen “Handboek katholieke medische ethiek. Verantwoorde gezondheidszorg vanuit katholiek perspectief”, waarin de huidige aartsbisschop van Utrecht, W. Eijk, met zes andere auteurs voor het eerst in ons taalgebied een overzicht geeft van de katholieke visie op dit veld van ethiek. Welie laat welwillend kritisch de gebruikswaarde van een dergelijk handboek zien. Hij komt tot de conclusie dat het “een bijzonder bruikbaar naslagwerk is voor wie een goed inzicht wil krijgen in de stand van zaken rond bekende, maar ook minder bekende thema’s uit de katholieke medische ethiek”.

De laatste twee bijdragen laten een totale andere benadering zien van de morele mens. Hans van Reisen, directeur van het Augustijns Instituut in Eindhoven, beschrijft hoe in de verkondiging van de Kerkleraar Augustinus de boeteprediker Johannes de Doper, “groot en nederig”, de mens richt naar een weg door de woestijn. Frank Bosman beschrijft “Goden en religie in het bord- en rollenspel Pathfinder” onder de titel: “Laat me je daden zien, en ik zal zeggen welke God jij dient”. Hij concludeert: “Het enige transcendente moment in de game zit in de spelers zelf, die als de ware goden van het Pathfinder-universum over hun eigen schepping uitkijken”. Is dit alleen maar oud/christelijk tegenover modern/heidens of toch nog meer: duurzaam tegenover voorbijgaand. Ethiek is geen rollenspel van de autonome mens, maar komt voort uit een geweten Woord dat spreekt en onvoorwaardelijk een mens aangaat.

Een jaarabonnement op Communio kost €29,00. Studenten betalen € 17,50. Een los nummer kost € 6,00 exclusief verzendingskosten. Bestellen kan via Communio, p.a. Bernhard Pothastraat 37, 6464 HD Kerkrade, e-mail: info@communio.be / info@communio.nl of via de website: www.communio.be / www.communio.nl. 

Meer uit deze jaargang: